اضطراب و افسردگی جزو شایع‌ترین بیماری های روانی/ سوادآموزی شهروندان برای سلامت روان

به گزارش پیک هشترود به نقل از شفاف ،تکرار این اظهارنظر که باید سطح سلامت روان در کشور افزایش یابد نشان‌دهنده این است که هر چند در سال‌های اخیر انگ فرهنگی و اجتماعی بیماری روانی کاهش پیدا کرده است، اما همچنان در این زمینه مشکلاتی وجود دارد. روز گذشته رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت با ارائه آماری درباره اختلال‌های روانی در میان ایرانی‌ها عنوان کرد: موضوع سواد سلامت روان جزو برنامه‌های وزارت بهداشت قرار دارد.

بر اساس آخرین آمار وزارت بهداشت، شیوع اختلالات روان در کشور حدود ۲۳ درصد است؛ یعنی ۲۳ درصد افراد جامعه از یک نوع اختلالات روانی اعم از افسردگی، اضطراب، اعتیاد و… رنج می‌برند. این در حالی است که شایع‌ترین اختلالات روانپزشکی را اضطراب و افسردگی می‌توان برشمرد. افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلال‌های روانی است که در قرن حاضر در جوامع مختلف افزایش چشمگیری داشته است. باید توجه داشت که عوامل بروز اختلال‌های روانی شامل عوامل ژنتیکی و مادرزادی است. در عوامل ژنتیکی به این صورت است که اگر پدر یا مادری یک بیماری ژنتیکی داشته باشند، ممکن است کودک‌شان نیز به آن بیماری مبتلا شود یا زمینه ابتلا به آن در کودک فراهم باشد.

این درحالی ‌است که برخی بیماری‌ها به ژن ارتباط ندارند بلکه در زمان شروع حاملگی مادر به دلیل مواجهه با استرس، آلودگی‌ها و… اتفاق می‌افتند و همین زمینه مساعد را برای ابتلا به بیماری‌های روانی در نوزاد ایجاد می‌کند. در ضمن یکی دیگر از عوامل بروز اختلالا ت روانپزشکی که اخیرا به آن توجه بیشتری می‌شود، آلودگی هوا و اثر آن در زنان حامله است که باعث افزیش ابتلا به بیماری اوتیسم در نوزادان می‌شود.

تلاش برای ارتقای سواد سلامت روان

روز گذشته رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت، گفت: بیش از ۱۸ میلیون ایرانی دچار اختلال روان هستند که شایع‌ترین اختلال روانی در میان آنها افسردگی است. احمد حاجبی با اشاره به موضوع حاشیه شهرها و ادغام خدمات سلامت روان، اظهار داشت: وزارت بهداشت به موضوع ارائه خدمات سلامت روان توجه داشته و در شهرهایی که طرح تحول سلامت در حال اجراست، کارشناس سلامت روان نیز خدمات مربوطه را براساس بسته خدمتی که برای آن تعریف شده است، ارائه می‌دهد.

او افزود: به‌طور متوسط به ازای هر ۲۵ هزار نفر جمعیت، یک نفر کارشناس سلامت روان جذب کار می‌شود و خدمات لازم را به مردم ارائه می‌دهد. حاجبی با بیان اینکه ۶/۲۳ درصد مردم ایران (بیش از ۱۸ میلیون نفر) دچار اختلالات روانی هستند، گفت: شایع‌ترین اختلال روانی، افسردگی بوده که آمار ۷/۱۲ درصدی را به خود اختصاص داده است. رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت به موضوع سواد سلامت روان اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: موضوع سواد سلامت روان جزو برنامه‌های وزارت بهداشت قرار داشته و تأکید داریم که با آموزش‌های لازم می‌توان سطح سلامت روان مردم را افزایش داد. او تصریح کرد: سطح سواد سلامت روان جامعه که ارتقا یابد، میزان انگ اجتماعی مراجعه جهت درمان بیماری‌های روانی کاهش یافته و بهتر می‌توانیم برنامه‌ها را در رسیدن به نقطه مطلوب پیش ببریم. به گزارش فارس، ‌حاجبی گفت: زمانی که سطح سواد اجتماعی مربوط به سلامت روان در کشور افزایش یابد، جامعه بهتر متوجه نیازهای خود شده و خانواده‌ها جهت مراجعه به‌موقع به روانپزشک و روان‌شناس اقدام می‌کنند.

بروز اختلال‌های روانی در همه افراد

بیماری‌های روانی بعد از بیماری قلب و عروق و تصادفات رانندگی جاده ای؛ بیشترین آمار را به خود اختصاص می‌دهد و از هر چهار خانواده یک خانواده درگیر بیماری روان است. بیماری‌های روانی خاموش و بی‌سر و صدا هستند و اضطراب و افسردگی جزو شایع‌ترین بیماری روانی است که در زنان به دلیل تفاوت‌های فیزیولوژیک و نقش اجتماعی زنان در جامعه یک و نیم تا دو برابر بیشتر از مردان بروز می‌کند و ممکن است تا پایان عمر بیمار به آن مبتلا باشد. با وجود خطر ابتلای گسترده افراد در جامعه به اختلال‌های روانی اما باز بعد فرهنگی انگ زنی این قضیه بسیار دارای اهمیت است زیرا می‌تواند در معالجه افراد هم مشکل ایجاد کند.

هر چند در ایران اختلال‌های روانی روال طبیعی خود را طی می‌کند اما فرهنگ مراجعه به روانشناس وجود ندارد. یک روانشناس درباره شدت و حدت بروز اختلالات روانی در جامعه به «آرمان» می‌گوید: هم‌اکنون نگرش‌ها نسبت به اختلال‌های روانی در مقایسه با گذشته ارتقا پیدا کرده است، اما هنوز مساله انگ زنی یکی از معضل‌های موجود در بین خانواده‌ها و خیلی از افراد در جامعه است. بهروز بیرشک می‌افزاید: این نوع افراد بروز کوچک‌ترین مساله روحی و روانی را به معنای بیماری خاص و اختلال خاص می‌دانند، این در حالی است که همه افراد با برخی اختلال روانی همچون اضطراب یا استرس مواجه می‌شوند. به گفته او باید توجه داشت که بروز اضطراب یا استرس به معنای وجود اختلال در افراد نیست، اما در بین اکثر افراد مراجعه به روانشناس یا روانپزشک یک تابو محسوب می‌شود. این روانشناس تاکید می‌کند: برای نجات از این برداشت‌های سطحی و نادرست نسبت به اختلال‌های روانی باید فرهنگ‌سازی کرد. در ضمن از سال‌های گذشته موضوع فرهنگ‌سازی در زمینه درمان اختلال‌های روانی مطرح شده است و هم‌اکنون نیز در جامعه بینش‌ها نسبت به مراجعه به روانشناس و مشاوره تغییر یافته است، اما هنوز فرهنگ انگ زنی و عدم مراجعه به روانشناس یا روانپزشک وجود دارد. هم‌اکنون در جامعه افراد نسبت به درمان اختلال‌های روانی خود چندان حساس نیستند و برای تصحیح این نگرش شاید نقش رسانه ملی با ارائه برنامه‌های کارشناسی شده بتواند ثمربخش باشد.

بیرشک با بیان اینکه در همه افراد برخی اختلال‌های روانی و شخصیتی وجود دارد، می‌گوید: وجود اختلال‌های روانی به معنای بیماری روانی نیست و هر فردی در زندگی روزانه خود دچار اضطراب یا افسردگی می‌شود اینکه به اینگونه اختلال‌های شایع روانی انگ زده شود چندان انصاف نیست. این روانشناس تاکید می‌کند: برای تغییر باور و نگرش افراد در جامعه می‌توان از طریق رسانه‌ها به ویژه رسانه ملی به فرهنگ‌سازی پرداخت. آن هم به این دلیل که میزان افراد کتابخوان در کشور ما اندک است و اگر به زبان ساده‌تر موضوع برای افراد توضیح داده شود می‌توان چنین ذهنیت‌هایی را نسبت به اختلال‌های روانی برطرف کرد. بیرشک با بیان اینکه بنابر تحقیقات انجام شده افسردگی بالاترین میزان اختلال روانی در کشور است، تصریح می‌کند: به دلیل زندگی مدرن و پیشرفت جوامع افسردگی و اضطراب در اغلب جوامع از فراوانی بالایی برخوردار است. برای ابتلا به افسردگی علل متعددی وجود دارد و در این زمینه می‌توان به مسائل بیولوژیکی و محیطی اشاره کرد و برای برطرف‌سازی اینگونه اختلال‌ها می‌توان از دارو درمانی استفاده کرد. در این شرایط دارو می‌تواند تعادل بیوشیمیایی را در مغز ساماندهی کند.